NL case study: Vergeet niet de bijdrage van de ondergrond!

Auteur: Brenda Schuurkamp, milieuspecialist, ODMH, Nederland

case study midden nederlandWat de regio Midden Holland betreft, is het gebruik van de ondergrond, bijvoorbeeld het gebruik van warmte koude opslag, een van de methoden om de Europese 20-20-20 doelstellingen te bereiken. Helaas, ruimtelijke planners en projectontwikkelaars beschouwen het gebruik van deze energiebron van nature niet als vanzelfsprekend. Gebrek aan kennis en een angst voor te hoge kosten veroorzaakt onder andere dat vastgoedontwikkeling wordt uitgevoerd met niet meer dan de minimale eisen voor duurzaam bouwen van het Bouwbesluit. Helaas, deze bevat geen verplichting om duurzame energiebronnen te gebruiken.

De focus van het project ligt dus op de beschikbaarheid van informatie voor en bewustwording bij ruimtelijke planners en ontwikkelaars. Hoe zorgen we ervoor dat het gebruik van duurzame energiebronnen in bijvoorbeeld de bouw en renovatie worden opgenomen in de ruimtelijke planvorming? Is uitgebreide kennis van alle duurzame energiebronnen en de ondergrond een noodzaak bij het werken in de ruimtelijke ordening? Hoe kunnen verschillende actoren samenwerken en er het beste van maken? Deze vragen werden behandeld in de regio Midden-Nederland. Een handleiding over ruimtelijke ordening, vastgoedontwikkeling en duurzame energie (alleen beschikbaar in nederlands) is ontwikkeld om planners te helpen in 3D te denken. Het document bevat een kaart van energiepotentieel. Op deze kaart worden gebieden aangegeven waar in de komende 10 jaar ruimtelijke ontwikkeling zal plaatsvinden. De gebieden die zijn gekoppeld aan mogelijkheden voor verschillende energiebronnen en juridische mogelijkheden en obstakels. Zes fasen in de ruimtelijke ordening worden gedefinieerd; het initiatief, onderzoek, planning, uitvoering, het beheer en de sloop fase. Voor elke fase worden een aantal tips gegeven. Bijvoorbeeld in de initiatieffase de volgende tips:

  1. Definieer de ambitie om duurzame energiebronnen te gebruiken voor een bepaald, redelijk percentage, maar niet te specifiek op de energiebronnen die worden gebruikt. De precieze details zullen in een latere fase worden voltooid.
  2. Begrijp dat er veel financieringsmethoden zijn. De methode ‘total cost of ownership’ creëert andere mogelijkheden dan de gebruikelijke wijze van financiering. Ook in andere fasen kan een andere manier van financiering leiden tot nieuwe en meer duurzame oplossingen.

Bij het gebruik van warmte-koude-opslag (combinatie pomp) wordt 1,000-1,200 kg CO2-uitstoot verminderd. De emissie van een combinatie pomp is ongeveer 1,200-1,600 kg CO2, terwijl reguliere verwarming op gas een uitstoot van 2.800 kg CO2 kent.

Kies de duurzame energiebron of een combinatie van energiebronnen die het meest geschikt is voor het gebied. Vergeet niet om de verschillende spelers te betrekken om tot het beste resultaat te komen. Er zijn een paar gebieden in de regio Midden-Nederland waar warmte-koude opslag niet is toegestaan, terwijl deze gebieden als beschermd grondwatergebied worden benoemd. Het water in deze gebieden wordt gebruikt voor drinkwater. Vergeet nooit dat er een heel scala aan duurzame energiebronnen zijn.

MAP OF ENERGY SUPPLYConclusies uit de KAART:

  1. Vanwege de hoge-energie-eisen zijn de (geplande) kas gebieden het beste geschikt voor geothermische bronnen.
  2. De relatiev ondiepe freatische aquifer (0-60 meter diep) is in het grootste deel van de regio gereserveerd voor kleine (gesloten) warmte-koudeopslag systemen (woonwijken) en andere toepassingen van de ondergrond. De diepere freatische aquifer (60 meter en dieper) kan worden gebruikt door de grotere warmte-koudeopslag systemen (kantoren, ziekenhuizen en industriële gebieden).
  3. Zonne-energie is een goede optie in de bestaande woonwijken.
  4. De grotere molens zijn toegestaan in een gebied in de gemeente Waddinxveen. Kleinere windmolens zijn toegestaan in meer gebieden, maar zijn niet altijd voldoende voor de energiebehoefte van de totale ontwikkeling woonwijk.
  5. Een combinatie van warmte-koude opslag en zonnepanelen is een zeer goede manier om een hogere duurzaamheid doelen te bereiken.
    De vraag blijft hoe ervoor te zorgen dat de handleiding, de kaart en de tips worden gebruikt in de ruimtelijke planvorming. Een belangrijke les is dat de invloed van de wethouder niet mag worden vergeten. De vroege betrokkenheid van deze wethouder zal ervoor zorgen dat de vernieuwde aanpak kan plaatsvinden. Een andere belangrijke les is, dat informatie aan potentiële kopers niet te onderschatten is. Ook de technologie voor duurzame energie ontwikkelt zich zeer snel, dus niet al te veel details moeten van tevoren worden gedefinieerd. Laat het maar aan de markt over, maar communiceer (gemeenten, projectontwikkelaars, toekomstige kopers, etc.) samen over de mogelijkheden. Realiseer je dat kopers in de huisvestingsmarkt niet zo goed op de hoogte zijn als u misschien denkt. Het is essentieel om de toekomstige kopers voldoende informatie over de mogelijkheden te leveren om de (gemeentelijke) doelen van CO2-reductie te bereiken. In een vroeg stadium mogelijkheden verkennen, goede communicatie en kennis zullen bijdragen aan een optimaal gebruik van de ruimte en duurzame energiebronnen.

 

English summary

 

Translated from the final SUSREG report, page 12, 13.